Hiến pháp Ma trận đa chiều

[1]Ma trận tổng thể hệ thống

đủ thiếu nhẹ lỗi chưa rõ

Mô hình 4 + 3: chiều 1–4 (định vị) chọn ra đúng một ô; chiều 5–7 (vận hành) hiện trên ô đó. Công thức (5) và DOT (6) là hai lớp TÁCH BẠCH — quy_trình là một loại công thức (formula_kind), KHÔNG phải DOT; DOT chỉ là máy chạy/kiểm/promote công thức. Năng lực chỉ là thuộc tính lọc; Quan hệ là graph riêng, chỉ hiện tóm tắt.

Chiều 1–4 · định vị

1Tầng cấu tạo

2Loài / Species

3Kho / Trạng thái kho

4Miền chuyên môn

Chọn Tầng + Loài để hiện một ô…

Chiều 5 · Công thức (cách lắp)

formula_kind — loại công thức:

raw_formula · gốc, không bước

quy_trình · công thức CÓ bước (workflow)

khuôn · mold đúc ô cùng dạng

validation_rule · luật kiểm

promotion_rule · luật promote

rollback_rule · luật hoàn tác

Chiều 6 · DOT (máy chạy)

dot_role — vai trò máy, KHÔNG nằm trong formula_kind:

assemble · máy lắp — sinh ô đầu ra

validate · máy kiểm — chạy validation_rule

promote · máy đưa lên kho chính

rollback · máy hoàn tác

Một công thức có thể được nhiều DOT thực thi.

[2]Ma trận Governance — Làm nhanh ở kho tạm, kiểm chặt khi promote

Mức Governance × Nhóm kiểm soát. Governance không còn là cửa khẩu toàn hệ cho mọi việc — chỉ siết khi promote hoặc đụng lõi. (khung này sẽ chỉnh theo cùng format bộ chọn sau khi [1] được duyệt)

Mức	Tọa độ ma trận	Kho	Công thức	DOT / Máy	Quan hệ	Owner	Kiểm định	Rollback
Workspace Kho tạm	bắt buộc có tầng + loài + miền	chỉ ghi kho tạm	được dùng draft formula	DOT thử nghiệm trong giới hạn	chỉ tạo candidate relation	owner nhẹ / requester	kiểm nhanh	xóa workspace là đủ
Promotion Vào kho chính	output cell phải đúng	ghi kho chính chỉ qua promotion DOT	phải có formula version / hash	validator + promotion DOT hợp lệ	relation bắt buộc sinh đủ	owner / scope rõ	15–20 điều kiện cục bộ	có rollback pointer
Canonical-Kernel Lõi chính thức	chạm tầng/loài/collection canonical	kho chính + kernel	công thức canonical	full governance DOT	canonical relation + audit	owner / scope canonical	full governance	rollback + audit bắt buộc

Workspace: Làm nhanh, sai thì xóa, không chạm kho chính.

Promotion: Chỉ kiểm phần liên quan đến ô này, không kiểm lại toàn hệ.

Canonical-Kernel: Vẫn dùng full governance cũ cho việc nguy hiểm.

Canonical-Kernel dành cho:

sửa khai sinh / birth
sửa kernel
sửa owner / scope canonical
sửa công thức canonical
tạo tầng / loài / collection canonical mới
sửa production gate
sửa approval / audit / rollback rule

Governance thay đổi thế nào sau tái cấu trúc

Trước đây: nhiều việc nhỏ cũng phải đi qua full governance như thể đang sửa lõi hệ thống.

Sau tái cấu trúc:

Làm thử → vào kho tạm theo ô ma trận.
Đưa vào kho chính → promotion check cục bộ.
Sửa lõi / birth / kernel / công thức canonical → full governance cũ.

Mục tiêu: giảm kiểm soát từ hàng trăm yếu tố xuống khoảng 15–20 yếu tố cục bộ cho mỗi lần promote, nhưng không mất an toàn.

Matrix không thay GCOS

Matrix là mặt nhìn và mặt thao tác mới. GCOS / One-Roof Governance là lớp governance bên dưới. Không thiết kế governance mới. Không tạo registry / lane / contract mới nếu hệ cũ đã có nền tương ứng.

Object ownershipSB-2

Candidate stateSB-10

Snapshot / rulesetSB-12

Object contractGoverned Object Contract

Issuesystem_issues

Auditregistry_changelog / event_outbox

Bản đồ 6 tầng

Ví dụ bánh xe tuyết

Quan hệ (graph)

Lỗi đỏ

Object Card

GCOS Mapping

Ghi chú chuyển đổi

Bản đồ 6 tầng cấu tạo — Atom → Building

Tầng cấu tạo (chiều 1) có 6 bậc. Chọn một tầng → chỉ hiện loài của tầng đó. Mỗi ô hiện 3 lớp vận hành (chiều 5–7): Công thức · DOT · Governance state.

Ví dụ phân rã — “bánh xe tuyết”

Cần xe tuyết không có nghĩa làm lại mọi thứ — chỉ tìm đúng ô, ô nào có thì dùng, ô nào thiếu mới đi xuống tầng dưới.

▸

Cần xe tuyết — Building / Xe tuyết

▸

→ cần bánh xe tuyết — xuống tầng Thành phẩm

▸

→ Thành phẩm / Bánh xe / Kho chính — CHƯA CÓ (đỏ)

▸

→ mở ô đó ở Kho tạm — lắp thử

✓

Vật liệu / Vành — CÓ → dùng lại

✓

Vật liệu / Cao su — CÓ → dùng lại

✗

Hợp chất / Hoa lốp — THIẾU → lắp ô này

▸

→ promote Kho tạm → Kho chính — qua promotion check cục bộ

💡 Chỉ một ô đỏ cần làm mới. Hai vật liệu đã có được tái dùng. Không “làm lại cả chiếc xe” — và không phải đi qua full governance.

Quan hệ — graph riêng (không phải chiều)

Quan hệ không phải chiều định vị mà là lớp cạnh/graph nối các ô; trên ma trận chỉ hiện badge/tóm tắt. Bộ quan hệ chuẩn để mỗi object trả lời được 9 câu:

belongs_to / containsthuộc về / chứa

made_fromđược làm từ

uses / used_bydùng / bị dùng bởi

depends_on / depended_on_byphụ thuộc / bị phụ thuộc

stored_innằm ở kho nào

created_by_formulado công thức nào tạo

produced_by_dotdo DOT nào sinh ra

validated_by_dotdo DOT nào kiểm

promoted_by_dotdo DOT nào đưa lên kho chính

governed_by / governschịu quản trị / quản trị

promoted_fromđược promote từ đâu

references / referenced_bytham chiếu / bị tham chiếu

supersedesthay thế bản cũ

compatible_with / incompatible_withtương thích / không tương thích

9 câu mỗi object phải trả lời được

Tôi thuộc ai?
Ai thuộc tôi?
Tôi dùng ai?
Ai dùng tôi?
Tôi được tạo từ đâu?
Tôi do công thức nào tạo?
Tôi do DOT nào kiểm?
Tôi nằm ở kho nào?
Tôi governed_by ai?

Bảng lỗi đỏ — vi phạm nguyên tắc ma trận

Quản trị = quét tìm và đóng các ô đỏ này, không phải xây thêm lane.

#	Lỗi	Ý nghĩa
1	Loài không có tầng	Loài không gắn được vào Nguyên tử…Công trình.
2	Loài ở nhiều tầng	Cùng loài bị xếp 2 tầng → mất tính nguyên tử.
3	Loài governed không có kho	Quản trị mà không có collection → không tin cậy.
4	Kho không gắn tầng / loài / miền	Kho không biết chứa loài gì, thuộc miền nào.
5	Công thức không có ô đầu ra	Công thức chạy ra… không ô nào.
6	Công thức cần ô đầu vào chưa tồn tại	vd: bánh xe cần ô hoa lốp còn thiếu.
7	DOT không gắn tầng / loài / công thức	Máy lắp orphan, không biết lắp ô nào.
8	DOT không rõ vai trò	Không phân biệt assemble / validate / promote / rollback.
9	Kho chính bị ghi thẳng không qua promote DOT	Vỡ governance.
10	Luật / quy trình không quy về công thức nào	Luật “tủ kính”, không map `formula_kind`.

Object Card — thẻ đầy đủ của ô đang chọn

Thẻ này đọc theo lựa chọn ở Ma trận tổng thể [1] phía trên. Đổi lựa chọn trên đó, thẻ tự cập nhật.

Chọn Tầng + Loài ở Ma trận [1] để hiện thẻ…

GCOS Mapping — Matrix là view/control layer của GCOS

Matrix không phải governance mới. Nó là mặt nhìn + thao tác đặt trên One-Roof Governance (GCOS) sẵn có.

Khái niệm Matrix	Nền GCOS có sẵn
Object ownership	SB-2
Candidate state (kho tạm)	SB-10
Snapshot / ruleset	SB-12
Object contract	Governed Object Contract
Issue (ô đỏ)	system_issues
Audit	registry_changelog / event_outbox

Không tạo registry / lane / contract mới nếu hệ cũ đã có nền tương ứng.

Ghi chú chuyển đổi — map các phần chưa rõ

Những thứ không phải “chiều” thì không ép thành chiều; đặt đúng chỗ.

Năng lực · Quan hệ · Task · Người — KHÔNG phải chiều lõi

Năng lực / capabilitychỉ là thuộc tính lọc trong ô

Quan hệgraph/lớp cạnh — chỉ hiện badge/tóm tắt

Task / requestoverlay công việc trỏ vào ô

Người / agentmetadata / owner

1 · 15 nguyên tắc Hiến pháp cũ → Ràng buộc hiến pháp

PG-firstràng buộc của Kho / Promotion

DOT-cặpràng buộc của DOT

Thiết kế trước triển khairàng buộc của Công thức

Tự động 100% / config-drivenràng buộc của Công thức + DOT

2 · Event / queue / job → Flow overlay

▸

event → job → DOT run → output candidate → promotion

3 · Approval / quorum → Transition Governance

`approval_required`	none / light / full
`quorum_rule`	quy tắc số chữ ký theo mức rủi ro
`promotion_gate`	cổng cho phép promote Kho tạm → Kho chính

4 · IU split / merge / cut → loài information_piece

formula_kind: transform_rulecông thức biến đổi miếng thông tin

dot_role: split / merge / cut / validate_boundaryvai trò DOT khi biến đổi